Χριστιάνα Βαρδάκου: ένα παράδειγμα βιώσιμης μόδας στην Ελλάδα

Οι δημιουργίες της Χριστιάνας Βαρδάκου είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα βιώσιμης μόδας που σέβεται το περιβάλλον, τον καταναλωτή αλλά και τον εργαζόμενο. Ασχολείται με τεχνικές κλωστοϋφαντουργίας και φυσικού χρωματισμού υφασμάτων. Μας υποδέχτηκε στο φωτεινό εργαστήριό της και μιλήσαμε για το έργο της, παρέα με τον μικρό τετράποδο Ίτο ή αλλιώς “νήμα” στα Ιαπωνικά!

Μεγάλωσε στην Αθήνα και μετακόμισε στα 18 της στο Λονδίνο. Έχει foundation σε Art και Design, στο University of the Arts London, και BA Textile Design από το Chelsea College of Arts όπου και αποφάσισε να αφοσιωθεί στον σχεδιασμό υφασμάτων. Στο πανεπιστήμιο επικεντρώθηκε στο Print Design, σχεδιάζοντας σε χαρτί και μετά μεταφέροντας τα σχέδια της σε υφάσματα μέσω μεταξοτυπίας ή ψηφιακής εκτύπωσης, ενώ παράλληλα εργαζόταν σε μαγαζί με νήματα για πλέξιμο.

 

“Μου άρεσε να σχεδιάζω και να δημιουργώ συνδυασμούς χρωμάτων, θυμάμαι από μικρή να με ρωτάνε τι θα γίνω όταν μεγαλώσω και η απάντηση ήταν ότι θέλω να ζωγραφίζω για πάντα”

 

Πώς ξεκίνησε η επιχείρηση;

Μετά από τις σπουδές μου, ταξίδεψα για τέσσερις μήνες στη Νοτιοανατολική Ασία. Ο σκοπός του ταξιδιού, ήταν να μάθω περισσότερα για παραδοσιακές τεχνικές ύφανσης, φυτικών βαφών, μπατίκ και κεντήματος. Μετά από το ταξίδι, σκόπευα να γυρίσω στο Λονδίνο και να δουλέψω ως print designer σε κάποιο στούντιο.

Στην Ταϊλάνδη όμως επισκέφτηκα ένα μικρό παράδεισο, ένα εργαστήριο πέντε γυναικών. Η μια γυναίκα έβαφε με φυτικές βαφές τα νήματα, η μια ύφαινε, μια άλλη σχεδίαζε πατρόν, μια άλλη έραβε και η τελευταία ήταν πωλήτρια στο μαγαζί τους. Το θεώρησα υπέροχο να μπορεί κάποιος να επισκεφτεί έναν τέτοιο χώρο και να βλέπει όλα τα στάδια της δημιουργίας. Έμεινα εκεί 5 μέρες όπου με έμαθαν διάφορες παραδοσιακές τεχνικές βαφής και ύφανσης.

Όσο ύφαινα εκεί, ήταν η πρώτη φορά που σκέφτηκα ότι δεν θέλω να μείνω στο Λονδίνο, αλλά ότι θα ήθελα να έχω κάτι τέτοιο στη χώρα που μεγάλωσα και αγαπώ. Κάπως έτσι, γύρισα στο Λονδίνο, μάζεψα τα πράγματα μου, πήγα πίσω στην Αθήνα και άρχισα να προσπαθώ να κάνω το όνειρο μου πραγματικότητα.

 

Από πού προμηθεύεσαι συνήθως τα υλικά σου;

Τα υφάσματα που χρησιμοποιώ είναι όλα οργανικά. Το μετάξι προέρχεται από το Σουφλί, το βαμβάκι από τη Πελοπόννησο και το λινό από μια βιοτεχνία στη Γαλλία με την οποία άρχισα να συνεργάζομαι όσο σπούδαζα στην Αγγλία. Έφερα αρκετά νήματα μαζί μου από την Ασία, τα οποία βάφω με φυτικές βαφές και στη συνέχεια υφαίνω. Τα περισσότερα βότανα που χρησιμοποιώ για βαφές τα προμηθεύομαι από εδώ, είτε από τον κήπο μου, είτε από εξορμήσεις στο Άλσος Συγγρού ή στη Μάνη. Υπάρχουν κάποια φυτά, όπως το ίντιγκο τα οποία δυστυχώς δεν μπορώ να καλλιεργήσω στη χώρα μας οπότε τα προμηθεύομαι από την Αγγλία.

 

Τι σε εμπνέει περισσότερο σε αυτές τις τεχνικές που χρησιμοποιείς; 

Όλες οι τεχνικές που χρησιμοποιώ ανήκουν στο κίνημα “slow design”, με βασικές αρχές τη βιωσιμότητα στην παραγωγή, την αειφορία και ανακύκλωση στη μόδα. Οι τεχνικές αυτές παίρνουν χρόνο, απαιτούν σκέψη (σχέδιο, ανακύκλωση υφάσματος μετά από τη χρήση, zero waste κλπ), συγκέντρωση και ηρεμία. Οι κινήσεις όταν υφαίνω ή κάνω μπατίκ είναι επαναλαμβανόμενες και συγκεκριμένου ρυθμού, κάτι το οποίο είναι πολύ θεραπευτικό και προκαλεί μια αίσθηση ηρεμίας.

Επίσης όλες αυτές οι τεχνικές είναι φιλικές προς το περιβάλλον. Για να βάψω υφάσματα με φυτικές βαφές πρέπει τα υφάσματα να είναι οργανικά, άρα διασπώνται, επίσης, αποφεύγω ρητά την εφαρμογή τοξικών χημικών ουσιών και δεν σπαταλώ μεγάλες ποσότητες νερού. Οι τεχνικές που χρησιμοποιώ είναι όλες λοιπόν “καθαρές” και δεν προκαλούν καμία ρύπανση.

Υπάρχει κάποια ιστορία σχετικά με τις τεχνικές που θα ήθελες να μοιραστείς; 

Μια εμπειρία που είχα που σίγουρα θα θυμάμαι για πάντα ήταν όταν επισκέφτηκα ένα χωριό στο βόρειο Βιετνάμ. Έμεινα στο σπίτι μιας οικογένειας της φυλής Red Dao, για πέντε μέρες. Ήταν μια πραγματικά ξεχωριστή εμπειρία, δεν υπήρχε κουζίνα, ψυγείο, καθαρό νερό, και μέσα στο σπίτι ζούσε ολόκληρη η οικογένεια, το ζευγάρι που με φιλοξενούσε με τα παιδιά και τα εγγόνια τους. Συνειδητοποίησα ποσά πολλά πράγματα θεωρώ δεδομένα, ενώ δεν είναι. Η Ταμάη (η μητέρα της οικογένειας) με έκανε να νιώσω σαν μέλος της οικογένειας της, με έμαθε παρά πολλά για τις παραδόσεις της φυλής, την καθημερινότητα τους, τα παραδοσιακά κεντήματα και τις φυτικές βαφές που χρησιμοποιούνε ακόμα και σήμερα για να βάψουν τα ρούχα τους. Ήταν μια πραγματικά αυθεντική εμπειρία να μείνω μαζί τους. Μια από εκείνες τις μέρες πήγαμε στο βουνό με καλαθάκια και γαλότσες να μαζέψουμε φυτά και μετά γυρίσαμε στο σπίτι να βάψουμε. Ήταν η πρώτη φορά που έβαψα με φυτικές βαφές που είχα μαζέψει μόνη μου. Τώρα κάθε φορά που βρίσκομαι σε κάποιο βουνό και μαζεύω φυτά για να βάψω σκέφτομαι την Ταμάη.

 

Έχεις κάποιο αγαπημένο κομμάτι που έχεις δημιουργήσει;

Η αλήθεια είναι ότι τα αγαπώ όλα αυτά που φτιάχνω. Δένομαι μαζί τους και είναι αρκετά δύσκολο όταν τα αποχωρίζομαι. Κοιτάζοντας τα όταν είναι κρεμασμένα στο εργαστήριο μπορώ να σας πω κάτι που συνέβαινε την περίοδο που τα έφτιαχνα. Αυτό για εμένα είναι κάτι μαγικό.

Νομίζω το αγαπημένο μου αυτή τη στιγμή να είναι ένα μεταξωτό τοπ που φτιάξαμε. Είναι τυπωμένο ψηφιακά και έχει διαφορετικό print σε κάθε μεριά. Τα print είναι από ζωγραφιές που είχε κάνει η μητέρα μου λίγο πριν γεννηθώ, τις οποίες τις επεξεργάστηκα στο Photoshop και μετά τις τύπωσα σε μετάξι. Τα prints αυτά είναι πολύ σημαντικά για εμένα και θα τα δείτε σύντομα στη καινούρια μας συλλογή.

 

Σε μία εποχή που γίνεται ψηφιακή όλο και περισσότερο, πόσο σημαντική είναι ενασχόληση με “πραγματικά” αντικείμενα; 

Ένας από τους στόχους μου είναι να ξαναδημιουργήσω μια σχέση μεταξύ καταναλωτή και προϊόντος βασισμένη στην ιδέα του emotionally durable design. Κάθε χειροποίητο, “πραγματικό” τεμάχιο είναι μοναδικό και έχει μια ιστορία. Αξίζει, οι καταναλωτές να ξέρουν αυτή την ιστορία. Έτσι ένα ύφασμα μεταμορφώνεται από ένα αναλώσιμο αντικείμενο σε ένα οικογενειακό κειμήλιο. Κάτι το οποίο θα μας θυμίζει τη στιγμή που το πήραμε, το τι γινόταν τότε στη ζωή μας, αλλά και τον άνθρωπο που το έφτιαξε. Γνωρίζοντας όλα αυτά, το αντικείμενο γίνεται κάτι το οποίο θέλουμε να προστατεύσουμε και να παρατείνουμε τη διάρκεια ζωής του. Σίγουρα ζούμε σε μια εποχή που γίνεται όλο και πιο ψηφιακή, αλλά πιστεύω πάντα θα αναζητούμε κάτι χειροπιαστό, μια ανάμνηση, κάτι το διαχρονικό.

Ποια είναι τα δικά σου μυστικά για μία επιχείρηση με μηδενικά απόβλητα;

Πρώτη συμβουλή είναι σίγουρα να μην πετάγεται τίποτα. Εμείς στο εργαστήριο έχουμε δυο συρταράκια γεμάτα με όλα μας τα κομμάτια υφάσματα που περισσεύουν. Τον περασμένο Δεκέμβριο με αυτά δημιουργήσαμε πάνω από 60 scrunchies για τα μαλλιά. Πριν λίγους μήνες μια πελάτισσα μας επισκέφτηκε και τα είδε, και είχε την ιδέα να της φτιάξουμε μια τσάντα χρησιμοποιώντας όλα τα κομματάκια (patchwork), βγήκε τέλεια! Γενικά σχεδόν κάθε μέρα κοιτάμε τα συρταράκια και ψάχνουμε τρόπους να τα χρησιμοποιήσουμε.

Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζεις;

Κάθε μέρα είναι μια μεγάλη πρόκληση. Εκτός από τις δυσκολίες των καιρών και πέρα από τη δημιουργικότητα και το πείσμα, χρειάζεται μια ολόκληρη εργαλειοθήκη γνώσεων (λογιστικά, marketing, διοίκηση, excels, κλπ) για να ξεκινήσει κάποιος μια εταιρία στην Ελλάδα του 2021.

Σίγουρα δεν είναι εύκολο, αλλά έχω μάθει να μην διστάζω να ρωτάω και να συμβουλεύομαι ανθρώπους του χώρου αλλά και τους κοντινούς μου ανθρώπους ανεξαρτήτως ηλικίας και επαγγέλματος. Έχω αποδεχτεί ότι θα κάνω λάθη, αλλά και ότι θα μάθω από αυτά.

Ποια είναι η γνώμη σου για τις μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα; Μπορεί να υπάρξει πραγματική διαφάνεια στην παραγωγή;

Πιστεύω ότι θα μπορούσε, απλά δεν είναι κάτι το οποίο έχουμε μάθει να αναζητάμε σαν καταναλωτές στην Ελλάδα. Βασικό πρόβλημα είναι η εκπαίδευση, θα έπρεπε τα παιδιά να ενημερώνονται για τα περιβαλλοντικά προβλήματα και τον αντίκτυπο της κάθε βιομηχανίας από μικρή ηλικία. Αν γνωρίζουμε τα προβλήματα αυτά, είναι λογικό να αναζητούμε προϊόντα τα οποία είναι χειροποίητα, φτιαγμένα με βιώσιμο τρόπο.

Τα social media σίγουρα μπορούν να βοηθήσουν μια μικρή επιχείρηση να δείξει όλα τα βήματα της παραγωγής. Πιστεύω ότι τα social media έχουν σίγουρα ανοίξει μια πόρτα για μικρές επιχειρήσεις όπως τη δική μου. Καθημερινά δείχνω με βίντεο ή φωτογραφίες το τι συμβαίνει μέσα στο εργαστήριο, και παρακολουθώντας τα βίντεο οι πελάτες μας μπορούν να δουν τι φτιάχνουμε μέσα στην ημέρα και πως. Λαμβάνω απαντήσεις και ερωτήσεις καθημερινά για το πως δουλεύουμε και έτσι δημιουργείται μια σχέση με τους πελάτες μας την οποία θεωρώ πολύ σημαντική.

 

Υπάρχουν άλλα μέλη στην επιχείρηση;

Αρχές του 2021 η επιχείρηση μεγάλωσε. Τώρα είμαστε τρία άτομα. Η Μαρία, σπούδασε σχέδιο μόδας στο Λονδίνο, και τώρα δημιουργεί τα πατρόν και ράβει όλα μας τα προϊόντα. Η Ματίλντα, σπούδασε σχέδιο κουστουμιών για θέατρο και σινεμά, και τώρα με βοηθάει με τις βαφές και το μπατίκ, και είναι υπεύθυνη του eshop και των social media. Με έχει χαροποιήσει παρά πολύ που η εταιρία μεγάλωσε και τώρα δουλεύουμε όλες μαζί. Κάθε μέρα που περνάει έχουμε κάτι καινούριο να δείξουμε και αυτό το βρίσκω υπέροχο.

 

Ποια είναι τα σχέδια/βλέψεις σου για το μέλλον;

Θα ήθελα πολύ να δημιουργήσω έναν χώρο όπου κόσμος θα μπορεί να έρχεται και να βλέπει πως δημιουργείται ένα αντικείμενο. Ένας μεγάλος φωτεινός χώρος που θα είναι ένας συνδυασμός εργαστηρίου, μαγαζιού και χώρος μαθημάτων.

“Βρήκα τον Ιτο τον Μάιο του 2019 σε μια ταβέρνα στη Μάνη. Ήταν μόνο 2 μηνών και τον ερωτεύτηκα. “‘Ιτο” σημαίνει “νήμα” στα γιαπωνέζικα”

 

Τις δημιουργίες της Χριστιάνας μπορείτε να τις βρείτε στο e-shop  shop.cvardakou.com και στο amagiccabinet.com, στο εργαστήριό της στο Νέο Ψυχικό (κατόπιν ραντεβού), στα καταστήματα του Μουσείου Μπενάκη, καθώς και στο Four Seasons στον Αστέρα Βουλιαγμένης.

 

 

Φωτογραφικό υλικό: Myrto Kyritsi

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *