5 γυναίκες που προασπίζουν το περιβάλλον

5 γυναίκες που προασπίζουν το περιβάλλον

Είναι πέντε από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες στον τομέα του περιβάλλοντος που έδωσαν κάτι χειροπιαστά χρήσιμο για τον πλανήτη και τους ανθρώπους.

1. Rachel Carson

Η Ρέιτσελ Κάρσον (1907-1964) ήταν Αμερικανίδα θαλάσσια βιολόγος, περιβαλλοντολόγος και συγγραφέας. Το 1951 κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου των ΗΠΑ για το βιβλίο The sea around us, ενώ μαζί με τα βιβλία που ακολούθησαν έδωσε σημαντικές πληροφορίες για τη ζωή στον Ωκεανό από την παραλία μέχρι τα βαθύτερα σημεία του. Στο τέλος της δεκαετίας, έστρεψε την προσοχή της σε περιβαλλοντικά ζητήματα που σχετίζονταν με τη χρήση εντομοκτόνων. Θεωρούσε τη ρύπανση του περιβάλλοντος ήδη από το 1962, όπου εξέδωσε το βιβλίο Silent Spring, τη σημαντικότερη απειλή για τον άνθρωπο ενώ υπογράμμισε για πρώτη φορά τη σημασία της τροφικής αλυσίδας στον φυσικό κόσμο και το πώς ο άνθρωπος μπορεί να καταστρέψει αυτή τη σχέση. Μπορεί σήμερα να θεωρείται δεδομένο, όμως το 1962 το να υποστηρίζει κανείς ότι η αλόγιστη εκμετάλλευση του φυσικού περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή του ήταν μια άποψη ριζοσπαστική, η οποία όπως ήταν φυσικό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Η Κάρσον χαρακτηρίστηκε “εμπαθής, υστερική και αντιεπιστημονική” από τους πρώτους κιόλας μήνες της δημοσίευσης της “Σιωπηλής Άνοιξης”. Οι βιομηχανίες χημικών προσπάθησαν να πλήξουν την επιστημονική αξιοπιστία της. Το βιβλίο προκάλεσε παγκόσμιο ενδιαφέρον και οδήγησε στην αλλαγή της εθνικής πολιτικής των ΗΠΑ για τη χρήση εντομοκτόνων που περιλάμβανε την απαγόρευση εντομοκτόνων όπως το DDT, ενώ αποτέλεσε έμπνευση για το περιβαλλοντικό κίνημα που οδήγησε στη δημιουργία της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ.

Συγγραφικό έργο: Silent spring (1962), The edge of the sea (1955), The sea around us (1951),  Under the sea wind (1941) κ.ά.

2. Jane Goodall

Η Τζέιν Γκούντολ (1934) είναι Αγγλίδα πρωτευοντολόγος και ανθρωπολόγος. Θεωρείται η κορυφαία ειδικός στο είδος των χιμπατζήδων. Αναφέρει ότι η αιτία που γεννήθηκε σε εκείνη η αγάπη για τα ζώα από νωρίς ήταν ένας πάνινος χιμπατζής που της έκανε δώρο ο πατέρας της στην παιδική ηλικία, τον οποίο κρατά μέχρι σήμερα. Η Γκούντολ δεν έχει λάβει πανεπιστημιακή εκπαίδευση και το γεγονός αυτό της επέτρεπε ενδεχομένως να κάνει παρατηρήσεις που η παραδοσιακή επιστημονική έρευνα να είχε παραβλέψει. Έδινε ονόματα στους χιμπατζήδες και παρατηροούσε ότι ο καθένας τους είχε μοναδική, δική του προσωπικότητα, ιδέα που για εκείνη την εποχή ήταν αντισυμβατική. Διαπίστωσε ότι “δε διαθέτουν μόνο οι άνθρωποι προσωπικότητα και ικανότητα για λογική σκέψη και συναισθήματα”. Παρατήρησε επίσης ότι οι χιμπαντζήδες εκδήλωναν μεταξύ τους συμπεριφορές που έμοιαζαν με τις “ανθρώπινες” όπως φιλιά, αγκαλιές, φιλικά χτυπήματα στην πλάτη, ακόμη και γαργαλητά. Πολλές από τις παρατηρήσεις της υποδεικνύουν ότι ομοιότητες μεταξύ των χιμπαντζήδων και των ανθρώπων δεν υπάρχουν μόνο στα γονίδια, αλλά μπορεί να παρατηρηθούν και στο πεδίο των συναισθημάτων και της νοημοσύνης, καθώς και στις οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις. Ταξιδεύει συνεχώς ανά τον κόσμο, διοργανώνοντας ομιλίες και δράσεις σχετικά με τις απειλές που αντιμετωπίζει γενικότερα το περιβάλλον, ενώ έχει ιδρύσει το Ινστιτούτο Τζέιν Γκούντολ και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Roots & Shoots.

Συγγραφικό έργο: My Friends the Wild Chimpanzees (1969), The Ten Trusts: What We Must Do To Care for the Animals We Love (2002), Seeds of Hope: Wisdom and Wonder from the World of Plants (2013) κ.ά. 

3. Sylvia Earle

Η Σίλβια Ερλ (1935) είναι Αμερικανίδα ωκεανογράφος και εξερευνήτρια. Ήταν η πρώτη γυναίκα επικεφαλής επιστήμονας της αμερικανικής Εθνικής Ωκεάνιας και Ατμοσφαιρικής Διοίκησης (NOAA) και ονομάστηκε από το Time Magazine ως “Η Ηρωίδα του Πλανήτη” για το έτος 1998. Είναι επίσης μέλος του ομίλου Ocean Elders, το οποίο είναι αφιερωμένο στην προστασία του ωκεανού και της άγριας ζωής του. Καταδύεται για περισσότερα από 60 χρόνια, έχοντας διανύσει συνολικά κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας περισσότερες από 6.000 ώρες, ενώ υπήρξε η πρώτη γυναίκα που παρουσίασε στο ευρύτερο κοινό «τον γαλαξία ζωής που υπάρχει εκεί κάτω». Δικαίως οι New York Times την αποκαλούν η «Αυτής Βαθύτητα». Η πολυβραβευμένη ωκεανογράφος κατασκεύασε και πλοήγησε το υποβρύχιο «Deep rover», το 1964 συμμετείχε μόνη της «μαζί με 70 άνδρες» σε μια ιστορική αποστολή, έζησε επί δύο εβδομάδες «ανάμεσα στα ψάρια» και διηύθυνε το Εθνικό Κέντρο Ωκεανογραφίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Η αποστολή της, μέσω του προγράμματος Mission Blue, επιδιώκει την προστασία των ωκεανών μέσω της ευαισθητοποίησης της παγκόσμιας κοινής γνώμης. Στόχος της είναι η προστασία της θαλάσσιας ζωής μέσω της δημιουργίας «hope spots», δηλαδή ζωνών όπου θα είναι δυνατή η αποκατάσταση της βιοποικιλότητας των ωκεανών.

Συγγραφικό έργο: Sea Change: A Message of the Oceans (1996), The World Is Blue: How Our Fate and the Ocean’s Are One (2009), The Sweet Spot in Time. Why the Ocean Matters to Everyone, Everywhere (2012) κ.ά.

4. Kate Sessions

Η Κέιτ Σέσιονς (1857-1940) ή αλλιώς “The Tree Lady” ήταν Αμερικανίδα βοτανολόγος και αρχιτέκτονας τοπίου. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής της ζωής μέσα και γύρω από τα πανύψηλα δέντρα της βόρειας Καλιφόρνιας. Το 1881, ήταν η πρώτη γυναίκα που αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας με πτυχίο στις φυσικές επιστήμες και λίγο αργότερα μετακόμισε στο Σαν Ντιέγκο, το οποίο εκείνη την εποχή, ήταν μια ξηρή πόλη με σχεδόν καμία φυτική ζωή. Αφού ξεκίνησε την κηπουρική με φυτώριο το 1885, η Sessions μίσθωσε 30 στρέμματα στο City Park (τώρα αποκαλείται Balboa Park) από την πόλη, σε αντάλλαγμα για τη φύτευση 100 δέντρων ετησίως στο άγονο πάρκο και 300 δέντρα τον χρόνο στο υπόλοιπο του Σαν Ντιέγκο. Στο πάρκο φυτεύτηκαν δέντρα όπως κυπαρίσσια, πεύκα, βελανιδιές, πιπεριές και ευκάλυπτος που καλλιεργούνται στους κήπους της από σπόρους που εισάγονται από όλο τον κόσμο. Ήταν υπεύθυνη για την εισαγωγή μιας μεγάλης ποικιλίας φυτών στη νότια Καλιφόρνια και τη διάδοση του φοίνικα σαν δέντρο δρόμου. Το 1907 ίδρυσε το San Diego Floral Association μέσω του οποίου εκπαίδευε τους κατοίκους στην καλλιέργεια καλλωπιστικών και βρώσιμων φυτών, σε μια εποχή που επικρατούσαν κακές συνθήκες στο περιβάλλον του San Diego.  Ήταν η πρώτη γυναίκα στην οποία απονεμήθηκε το μετάλλιο Frank M. Meyer του αμερικανικού γενετικού συνεταιρισμού. Σήμερα, οι κήποι και τα πάρκα της βρίσκονται ακόμα σε όλη την πόλη, και εκείνη είναι γνωστή ως “η μητέρα του Balboa Park”.

5.Eunice Newton Foote

Η Γιούνις Νιούτον (1819-1888) ήταν Αμερικανίδα φυσικός, εφευρέτρια και υποστηρίκτρια των δικαιωμάτων των γυναικών. Ήταν ο πρώτος άνθρωπος στην ιστορία που συσχέτισε τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα και την θερμοκρασίας του πλανήτη. Μέχρι και τις αρχές του 19ου αιώνα, οι επιστήμονες βασίζονταν στις ιδέες του Αριστοτέλη για να εξηγήσουν το κλίμα. Η πρώτη σχετική μελέτη ήταν δική της και παρουσιάστηκε το 1856 στο 8ο Ετήσιο Συνέδριο της Αμερικανικής Ένωσης για την Προαγωγή της Επιστήμης. Η μελέτη της Foote με τίτλο «Παράγοντες που επηρεάζουν τη θερμότητα από τις ακτίνες του ήλιου» πέρασε από έλεγχο, πήρε την έγκριση για τα «πρακτικά της πειράματα» και δημοσιεύθηκε με τη σημείωση “Με χαρά μπορούμε να πούμε ότι αυτό γράφτηκε από μία δεσποινίδα”. Το μεγάλο αυτό κατόρθωμα χάθηκε τρία χρόνια αργότερα, όταν ο Ιρλανδός φυσικός, John Tyndall, που δεν γνώριζε τίποτα για την Eunice, έκανε την ίδια ανακάλυψη. Έχοντας την οικονομική υποστήριξη και το προνόμιο του φύλου του, εκείνος κατάφερε να προχωρήσει περισσότερο την έρευνά του. Η δική της εργασία δημοσιεύθηκε στο The American Journal of Science, με βαρύτητα όχι ως προς το περιεχόμενό της, αλλά στο ότι ασχολήθηκε με την επιστήμη μία «δεσποινίδα». Μάλιστα, η πρώτη πρόταση της δημοσίευσης ήταν «Κάποιοι όχι μόνο διασκέδασαν, αλλά εξέφρασαν την κακόβουλη ιδέα ότι οι γυναίκες δεν έχουν αρκετά δυνατό μυαλό για επιστημονική έρευνα.»Η εξαφάνιση της Foote από την ιστορία της επιστήμης οφείλεται, σύμφωνα με τη συγγραφέα Leila McNeill, στο φαινόμενο Matilda, δηλαδή στην τάση των ανδρών να παίρνουν τα εύσημα για τα επιτεύγματα γυναικών επιστημόνων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο Tyndall έκανε τη μελέτη του ανεξάρτητα μεν, αλλά δεν ήταν ο πρώτος που την πραγματοποίησε. Απλώς το δικό του όνομα έγινε γνωστό επειδή η δουλειά της συναδέλφου του υποτιμήθηκε, λόγω του φύλου της.

Kelly Tsagaki Rekleitou

Πιστεύω ότι τα βιογραφικά σε τρίτο πρόσωπο αφήνουν ένα μυστήριο, εκτός κι αν μιλάς για τον εαυτό σου! Πιστεύω επίσης στις ωραίες ιδέες και στις πράσινες πρακτικές. Η επιστήμη του περιβαλλοντολόγου μπορεί να περνά ένα μεγάλο κομμάτι στο εργαστήριο, αλλά δε θα πρέπει να μένει μόνο εκεί. Είμαι εδώ για να μοιραστώ μαζί σας θέματα που προβληματίζουν και απλές λύσεις, εφαρμόσιμες από τον καθένα μας!

Leave a Reply

Close Menu